سيد جعفر سجادى

1374

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

كه عشق كوه و بيابان تو داده ما را * شكر فروش كه عمرش دراز باد چرا تفقدى نكند طوطى شكر خارا غَزوَه - ( اصطلاح فقهى ) غزوه در لغت ، قصد قتال باشد با دشمن و در عرف شرع قتال با كفار است و بالجمله در جنگهاى اسلامى در صورتى كه حضرت رسول خود عهده‌دار قيادت بودند غزوه مىگفتند و غزواتى كه حضرت رسول همراه لشكريان و فرمانده آنها نبودند سريه گفته‌اند ( از كشاف ص 1099 ) . غَزَل - ( اصطلاح ادبى ) بفتح غين و زاء اسم است از مغازله يعنى سخن گفتن با زنان و در اصطلاح شعراء عبارت است از ابياتى چند متحد در وزن و قافيه و بايد از دوازده بيت تجاوز نكند و اگر زيادتر شود قصيده گويند ، در غزل اغلب وصف حال محبوب و بحث از عشق و محبت كنند و آن را تشبيب نيز گويند . ( از كشاف ص 1098 ) . غُسَاله - اين اصطلاح فقهى است و غساله آبى است كه از محل مغسول جدا شود يعنى آب مستعمل در شستشو . ( از شرح لمعه ص 17 ) . و آب مستعمل در غسل و وضو و طهارت . غَسّانيَّه - ( اصطلاح كلامى ) فرقه از مرجئه مىباشد ياران غسان كوفى كه گويند : ايمان عبارت از معرفته بالله و رسول است اجمالا نه تفصيلا . ( از كشاف ص 1098 ) . غُسل - ( اصطلاح فقهى ) بضم عين سيلان آب مطلق بود بر تمام بدن و آن براى اداء فرائض واجب است فى نفسه و واجب لنفسه نيست بلكه واجب براى خاطر اعمال ديگر است مانند نماز و روزه . و ترتيب آن ابتدا نيت است و بعد شستن سر و گردن و بعد دست راست و بعد دست چپ ( طرف راست و طرف چپ ) اين غسل را غسل ترتيبى گويند و در غسل ارتماسى ابتدا نيت كنند و سپس يك دفعه تمام بدن را زير آب كند و آنچه لازم است آنكه تمام بدن در آن واحد زير آب باشد ، موجبات غسل شش است جنابت ، حيض ، استحاضه ، كثيره ، نفاس ، مس ميت قبل از غسل ، مرك مسلم . و موجبات جنابت دو چيز است انزال منى در خواب و بيدارى و غيبوبت حشفه در قبل يا دبر مرد يا زن غسل ميت واجب است اعم از آنكه مرده بالغ باشد يا طفل ، مجنون باشد يا عاقل و ترتيب غسل ميت اين است كه ابتدا با آب سدر او را غسل دهند دوم با آب كافور سوم با آب قراح و در هر يك از اين اغسال سه‌گانه اول سر و گردن دوم طرف دست راست سوم طرف دست چپ يا بطور ارتماسى . ( از شرح لمعه ص 23 ، 30 ، 32 - عروه ص 99 - الفقه على . . . ص 77 ، 388 ) . و موجبه ستة الجنابة و الحيض و الاستحاضة مع غمس القطنة و النفاس و مس الميت النجس آدميا و الموت و موجب الجنابة شيئان هما الانزال و غيبوبة الحشفة قبلا و دبرا فيحرم عليه قرائة العزائم و اللبث فى المساجد و الجواز فى المسجدين و وضع شىء فيها و مس خط المصحف او اسم اللّه و اسم النبى و احد الائمة . . و واجبه النية بجز عمن الرأس و غسل الرأس و الرقبة اولا ثم جانب الايمن ثم الايسر و يسقط الترتيب بالارتماس و هو غسل البدن اجمع دفعة واحدة عرفية . . ( از شرح لمعه ج 1 ص 23